Biblioteka Lewicy

Z Pobytu II Brygady w Rosji

. Kazimierz Pużak . Spośród wydarzeń, które przed dwudziestu laty poprzedziły powstanie Niepodległego Państwa polskiego, przejście II Brygady Legionów Józefa Hallera pod Rarańczą i jej marsz w kierunku Ukrainy, należą niewątpliwie do najważniejszych i poniekąd przełomowych. Albowiem należy pamiętać, że decyzja II Brygady przerwania się z bronią w ręku przez pierścień otaczających ją wojsk austriackich wypadła w chwili, gdy Niemcy stanęły […]

Socjaliści w Legionach

. Jan Krzesławski ( Jan Cynarski ) . Legiony powstały wskutek zjednoczenia usiłowań dwóch obozów – socjalistycznego i narodowo-niepodległościowego [1] – stworzenia podstaw do sformowania siły wojskowej w celu wywalczenia niepodległości kraju. Usiłowania te były odrębne i wzajemnie od siebie niezależne. Zjednoczenie nastąpiło dopiero w obliczu wojny. Każdy bezstronny obserwator, interesujący się w latach 1911-1914 strzelcami, drużynami, związkami i innymi organizacjami […]

„Mniejsze zło” – Hitler

. „Nowe Życie” nr 12 z 30 czerwca 1939 r. Emanuel Szerer . Jesteśmy obecnie świadkami osobliwego zjawiska. Nasi ultra-„narodowi” patrioci wyłażą wprost ze skóry, by wykazać, że wrogiem Polski jest nie Hitler i nie hitleryzm, ale w ogóle Niemcy. Ba, w swoim nacjonalistycznym zaślepieniu doszli ci ludzie nawet do tego, że głoszą już, iż dla Polski LEPSZY […]

Bohater getta – kawaler Virtuti Militari

. Lucjan Blit . „Wódz Naczelny nadał 18 lutego 1944 roku pośmiertnie srebrny Krzyż Virtuti Militari inż. Michałowi Klepfiszowi z Warszawy”. Ten krzyż nie zawiśnie na jego grobie. Grób ten pozostanie nieznany, jak prawie wszystkie groby żołnierzy wielkiej Armii Podziemnej w Kraju. Dziwnie, jak sława szła za młodym Michałem. A on sam był zaprzeczeniem wszelkiej za nią pogoni. […]

Jak umierał [ Antoni ] Zdanowski

. Stefan Stamirowski . Wśród działaczy socjalistycznych, aresztowanych przez bezpiekę w czerwcu 1947 roku pod pozorem wykrycia „kierowniczego centrum WRN”, znajdował sie Antoni Zdanowski. Jak wiadomo, Zdanowski, wybitny przywódca robotniczego ruchu zawodowego, był przez długie lata sekretarzem generalnym Związku Robotników Przemysłu Tytoniowego, ponadto redaktorem „Robotniczego Przeglądu Gospodarczego”, oficjalnego miesięcznika Komisji Centralnej Związku Zawodowych oraz zastępcą sekretarza […]

Jak umierał [ Józef ] Dzięgielewski

. Stefan Stamirowski . [ Na zdjęciu Józef Dzięgielewski ] W dniu 19 listopada 1948 roku Rejonowy Sąd Wojskowy w Warszawie ogłosił wyrok w tzw. sprawie WRN. Był to właściwie proces wytoczony Polskiej Partii Socjalistycznej. Sześciu było oskarżonych, sześciu zostało skazanych: Kazimierz Pużak i Tadeusz Szturm de Sztrem na 10 lat więzienia, po zastosowaniu amnestii złagodzono im karę […]

Jak umierał [ Kazimierz ] Pużak

. Stefan Stamirowski . Przebywałem z Pużakiem w jednej celi w więzieniu w Rawiczu. Zapamiętałem dokładnie jego opowiadania, m.in. jego relację z okresu po wejściu wojsk sowieckich do Polski. Kazimierz Pużak, były poseł na Sejm w latach 1919-1935, sekretarz Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS od roku 1921, przewodniczący Rady Jedności Narodowej w podziemnej Warszawie – był jednym z szesnastu przywódców Polski Podziemnej, których władze […]

Aleksander Sulkiewicz ( 1867 – 1916 )

. Jan Cynarski ( Krzesławski ) . ALEKSANDER SULKIEWICZ (1867-1916) (pseudonimy: Michał, Mały, Tatar, Kizia, Robert, Smolak, Przybylski) [1937] . Aleksander Sulkiewicz (ściślej mówiąc Iskander Mirza Duzman Beg Sulkiewicz) urodził się 8 grudnia 1867 roku na Suwalszczyźnie w Skirsobolach, w rodzinie mahometańskiej, z rodziców Aleksandra i Rozalii z Kryczyńskich. Pochodził z muzułmańskich Tatarów, od końca średniowiecza osiadłych w Polsce, spolszczonych od dawna, […]

Ze wspomnień o Aleksandrze Sulkiewiczu ( tow. Michale )

. Jan Cynarski ( Krzesławski )   Jedną z najbardziej legendarnych postaci dawnej przedwojennej PPS jest bezspornie tow. Michał (zwany inaczej Michałem Czarnym albo Tatarem). Kto z PPS-owców nie znał i nie pamięta tego arcykonspiratora, od którego tylu młodych uczyło się sztuki konspiracji? Dzisiaj, gdy zwłoki jego uroczyście przywieziono do Warszawy z pobojowiska ma Wołyniu, jego postać staje w pamięci […]

Henryk Sienkiewicz kontrrewolucjonista i łamistrajk

. „Robotnik Śląski” . Henryk Sienkiewicz w roli Zagłoby [1906] . Pan na Oblęgorku, liwerant wody mocno przeczyszczającej „Ursus” i równie przeczyszczających romansów, zabawił się na stare lata w polityka w stylu Zagłoby. Pan Sienkiewicz wezwał w dziennikach warszawskich „rodaków”, aby składali datki na robotników „narodowych”, chcących podczas strajków pracować, a terroryzowanych przez socjalistów. Pan Sienkiewicz złożył pierwszy na ten […]

Ksiądz w polityce

. Ignacy Daszyński . Po wszystkich wsiach i miasteczkach z każdej niemal ambony sypią się bezecne klątwy na socjalistów, zapowiedzi klerykalnych wieców i wezwania, aby chłopi prenumerowali księże pisemka. W konfesjonałach obrabia się przede wszystkim kobiety; przy chrzcie, ślubie, pogrzebie wyłazi klerykalne szydło z worka, wszędzie ksiądz ma jakieś dzikie pretensje do ludzi, żeby go w polityce słuchali, na jego kandydatów […]

Kazimierz Pużak. Szkic życiorysu ( cz. II )

. Zygmunt Zaremba . W październiku 1918 roku Kazimierz Pużak jest już na gruncie warszawskim. Wchłania go od razu wir przygotowań do zrzucenia okupacji niemieckiej i powołania Pierwszego Rządu Ludowego w Lublinie. W grudniu tegoż roku pierwszy jawny zjazd PPS w Warszawie powołał go do Centralnego Komitetu Robotniczego PPS. Przy wyborach do Sejmu Ustawodawczego Pużak został wybrany na posła […]

Kazimierz Pużak. Szkic życiorysu ( cz. I )

. Zygmunt Zaremba . Na przedmieściu Tarnopola, w rozłożystej gospodarskiej chacie, krytej słomą, 26 sierpnia 1883 roku, właścicielom gospodarstwa, Wojciechowi Pużakowi i jego żonie, Ukraińce, Marceli z Hrycynów, urodził się syn. Nadali mu imię Kazimierz. Wychowali, jak starczyło środków. Nie było ich za wiele, ale mieli ambicję dania chłopakowi wykształcenia. Posyłali do szkoły początkowej, potem do gimnazjum. Młody […]

Tajny komunikat KPP. Przygważdżamy komunistyczne oszczerstwa

. Zygmunt Zaremba . Od kilku tygodni w kolach robotniczych rozchodziła się wiadomość o sensacyjnym komunikacie Kompartii w sprawie Tadeusza Żarskiego. Komunikat miał być „wewnętrzny”, dla członków KPP, ale dziwnym trafem o treści jego szeroko informowano, szczególnie pepesowców. Informacje te, szerzone przez komunistów, przybierały coraz bardziej fantastyczną postać oskarżeń pod adresem czołowych działaczy PPS, których jakoby Żarski miał „sypać”. […]

Czerwone Harcerstwo TUR

Władysław Uziembło . Czerwone Harcerstwo powstało w Polsce w 1926 roku jako przeciwwaga ZHP, przechodzącego coraz wyraźniej na prawicowe pozycje. W miesięczniku „Gromada” pisał na ten temat przewodniczący Czerwonego Harcerstwa Stanisław Dubois: „W roku 1919 harcerstwo w pogoni za korzyściami płynącymi z aparatu państwowego, opanowanego przez endecję (a obecnie przez sanację), poczęło żeglować do obozu polskiej reakcji, w którym poczuło się dobrze, bo […]

Życie i poglądy Wacława Machajskiego

. Wiera Machajska . Jan Wacław Machajski urodził się 27 grudnia 1866 w Busku w guberni kieleckiej; umarł w Moskwie 19 lutego 1926. Straciwszy wcześnie ojca, który pozostawił liczną rodzinę bez żadnego zaopatrzenia, Machajski dowiedział się we wczesnym dzieciństwie co znaczy urodzić się synem biedaków. Już od przygotowawczej klasy gimnazjum począwszy zmuszony był dawać korepetycje kolegom z tej samej […]

Tragedia polskiego lasu

. Zygmunt Zaremba .   Polski las ma swoją bohaterską i romantyczną tradycję. Krył swymi konarami oddziały powstańców 1863 roku, udzielał pewnej ostoi partyzantce Armii Krajowej w ostatniej epoce. Jest ciągle otwarty dla wszystkich, którym stało się ciasno na ulicach miast czy na drogach wsi polskich. Ku niemu zwracają się oczy, gdy ginie ostatnia nadzieja normalnego urządzenia […]

Religia i polityka

. Od czasu, gdy Mieczysław Niedziałkowski pisał dla „Robotnika” ten tekst minęło już ponad osiemdziesiąt lat, ale myśli w nim zawarte i problem wciąż istnieje taki sam jak wówczas. Redakcja. . Mieczysław Niedziałkowski . Chciałbym jeszcze uwypuklić stanowisko nowego programu [PPS] wobec spraw religii, wierzeń religijnych, wobec kościołów jako takich i kościołów występujących w roli czynnika społeczno-politycznego. […]

Aktualny numer „Le Monde diplomatique” – polska wersja

. Naszym czytelnikom polecamy nr 3 / 2020 bardzo interesującego pisma „Le Monde Diplomatique”, a w nim : . Spis treści numeru 3/163 (maj/czerwiec 2020) . Serge Halimi,  Jak w Birmie upchnąć Audi      Przemysław Wielgosz, Strategia podduszania. Tomasz Markiewka Pożytek z gniewu Thomas Frank W Stanach Zjednoczonych „nic w zasadzie się nie zmieni” […]

Episkopat agitujący

. Tadeusz Hołówko . Gdy przed narodem polskim staje tyle zagadnień epokowego znaczenia, nie chcieliśmy wysuwać na plan pierwszy i zaogniać sprawy kleru. Dotychczas i duchowieństwo jakoś specjalnie jako całość w politykę się nie angażowało. Widocznie przeszkadzały rozbieżne orientacje polityczne. Obecnie jednak cały episkopat całej Polski solidarnie występuje przeciwko nam, socjalistom, wydając orędzie do ludu […]

Osiedla robotnicze Paryża

. Stanisław Tołwiński . Kiedy w 1931 roku po Międzynarodowym Kongresie Mieszkaniowym w Berlinie delegaci francuscy pokazywali nam budownictwo mieszkaniowe Paryża, byliśmy rozczarowani. Kilkanaście dużych kamienic czynszowych, wybudowanych przez gminę czy też Urząd Budowy Tanich Mieszkań nie mogło zaimponować po pięknie rozplanowanych i urządzonych, tonących w zieleni, połączonych wyasfaltowanymi drogami, osiedlach mieszkalnych Berlina, Lipska, Duerenburga, Drezna, Wrocławia, Frankfurtu… Osiedlach […]

Polityka narodowościowa Sowietów

. Leon Wasilewski . Dzieje ostatnich lat kilkudziesięciu dają nam jaskrawy obraz rozkładu terytorialnego mocarstw wielonarodowych, w których narodowość panująca stanowiła mniejszość. Bez mała sto lat trwał rozkład terytorialny Turcji, od której jedna po drugiej odpadały w rozmaity sposób prowincje nietureckie, aż w końcu sprowadzona została do granic niemal etnograficznych, utraciwszy po wszystkich prowincjach europejsko-chrześcijańskich również i arabskie – […]

Proletariat żydowski a palestynizm

. Efr. . Już z górą dwa dziesięciolecia minęły od chwili, gdy dążność do stworzenia ośrodka terytorialnego w Palestynie dla mas żydowskich, stała się podstawą ideologiczną wszechświatowego Poalej Syjonu. Długo żydowska myśl socjalistyczna błądziła po manowcach; znamy wiele faz w jej rozwoju. Gdzieniegdzie pokutuje do dziś jeszcze w szeregach żydowskiej klasy robotniczej abstrakcyjny kosmopolityzm który w zastosowaniu do konkretnych zadań […]

Rozwiązanie kwestii hiszpańskiej

. S. Wierzański . A jednak Hiszpanię opuścili wszyscy… Hiszpanię ludową. Nie pomogły sympatie proletariatu wszystkich bodaj krajów ani bohaterskie czyny armii republikańskiej, która została wreszcie bez broni, ściślej, bez amunicji i bez dopływu nowego żołnierza-ochotnika. Ochotnik ten ciągnął do Hiszpanii ze wszystkich stron świata, by bronić demokratycznej republiki hiszpańskiej przed zalewem faszyzmu-hitleryzmu i najazdem włosko-niemieckim. W […]

Skończyć z dziadostwem na Lewicy

. Grzegorz Wojciechowski . Skończyły się już wybory prezydenckie, wiadomo było w jaki sposób będą one przebiegały, dla nikogo rozsądnego nie było tajemnicą w jakiej atmosferze się odbędą i jakich środków użyje rządząca partia, aby to jej kandydat je wygrał. Jeśli ktoś myśli, że następne, czyli parlamentarne, będą przebiegały inaczej, to jest człowiekiem naiwnym i […]

„Zimmermanniada”. „Chrześcijańska socjologia ks. Zimmermanna.

. Kazimierz Czapiński . ( pisownia według oryginału ) . Ze względu na to, iż na onegdajszym wiecu uniwersyteckim omawiano sprawę kreowania katedry socyologicznej, chcielibyśmy przedstawić czytelnikom intencye młodzieży w tej sprawie oraz „naukowe” zasługi obecnego oficjalnego „socjologa” na wszechnicy Jagiellońskiej — tak „cichego” i jednocześnie tak dziś głośnego ks. Zimmermanna ( false Tektandra ).. […]

Listy z ZSRR. Przywilej dla burżuazji, ceny i płace

. Wacław Czarnecki .   Sowiety bardzo chętnie  widzą u siebie obcokrajowców,  przywożących  cenną u nich walutę zagraniczną, ale tyl­ko przedstawicieli  burżuazji. Socjalistów nie chcą wpuszczać, nie podając zresztą żadnych  powodów takiego  postępowania. Gdy sekretarz  redakcji „Robotnika” zwrócił się do konsulatu sowieckiego w Warszawie z zapytaniem, czy można będzie uzyskać  wizę  turystyczną  do  Rosji dla  […]

Oświecony Faszyzm

. Henryk Swoboda [ Adam Próchnik ] . W historii pojawiają się co pewien czas epoki przełomowe, które jak ta epoka, którą obecnie przeżywamy, nabrzmiewają całym szeregiem doniosłych idei i zagadnień, domagających się rozwiązania. W takich momentach odczuwa się już w samej atmosferze, że ma się ku końcowi starego świata, że z nabrzmiałego łona dziejów […]

Listy z ZSRR. Dziwactwa życia codziennego

. Dziennikarz „Robotnika” red. Wacław Czarnecki odwiedził w roku 1934 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,  swoimi spostrzeżeniami podzielił się z czytelnikami tej gazety, publikując szereg artykułów na temat życia i zwyczajów mieszkańców pierwszego państwa socjalistycznego na świecie. Te bardzo interesujące teksty będziemy publikować na naszych łamach. Redakcja. . Wacław Czarnecki   Listy z ZSRR Dziwactwa życia […]

Kazimierz Czapiński: Faszyzm włoski ( 5 )

. Kazimierz Czapiński . VI. WŁOCHY. IDEOLOGiA. .  Faszyzm włoski jest dlatego tak ważny i pouczający, że we Włoszech już od 10 lat faszyści rządzą krajem. Wobec tego widać jasno istotę faszyzmu i charakter jego ustawodawstwa. Taki Hitler bowiem dopiero zmierza ku władzy i wiele z jego haseł ma charakter tymczasowy i demagogiczny (zwłaszcza hasła […]

Kazimierz Czapiński: Hitleryzm ( 4 )

. Kazimierz Czapiński . IV. NIEMCY. IDEOLOGIA HITLERYZMU. .  Jeśli od ogólnych rozważań na temat istoty i ideologii faszyzmu przejdziemy do poszczególnych krajów, na jednem z pierwszych miejsc postawimy ruch hitlerowski w Niemczech. Idzie on naprzód wielką lawiną. Ogromnie wpływa na całokształt sytuacji międzynarodowej. Wpływa nie tylko na los klasy robotniczej Niemiec, może silnie zaważyć […]

Kazimierz Czapiński: Faszyzm a komunizm i socjalizm ( 3 )

. Kazimierz Czapiński . Faszyzm a komunizm . III. FASZYZM, A KOMUNIZM.  Przechodzimy do innego zagadnienia, związanego z faszyzmem. Do wzajemnego stosunku faszyzmu i komunizmu.  Że faszyzm zwalcza komunistów — to jasne z samej istoty klasowej faszyzmu. Niemniej przeto często posiłkuje się komunizmem, dla rozbijania frontu proletariackiego i osłabienia obozu robotniczego.  Nie ulega wątpliwości, że […]

Kazimierz Czapiński: Ideologia faszyzmu ( 2 )

. Kazimierz Czapiński . II. Ideologia faszyzmu. . Znając istotę faszyzmu oraz wiedząc, na jakich klasach się opiera, możemy przystąpić do „ideologii“ faszyzmu, — do tych teoryj i poglądów, które spotykamy w tym obozie. A faszyzm lubi różne efektowne „ideologie“, gdyż musi czemś przykryć niemiłą nagość klasowego interesu burżuazyjnego.  Oczywiście, w różnych krajach — stosownie […]

Kazimierz Czapiński: Istota faszyzmu ( 1 )

. Kazimierz Czapiński ( 1882 – 1941 ) Był jednym z najbardziej znanych i cenionych działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej okresu międzywojennego. Przez trzy kadencje był posłem na Selm RP. Pozostawił po sobie bardzo duży dorobek pisarski, z którym będziemy starali się zapoznać naszych czytelników.    Zmarł w lipcu 1941 roku w Auschwitz. Poniżej prezentujemy  pierwszy […]

Wojna domowa w Hiszpanii: Katolicyzm a faszystowska rebelia

. Zygmunt Jarosz . „Catholicisme et rébellion”. Taki tytuł nosi interesująca broszura Louisa Martin-Chauffiera, która ukazała się niedawno w Paryżu. Autor jej jest wierzącym, praktykującym katolikiem. Nie mówi zresztą wyłącznie od siebie. Cytuje głosy innych osób, których ortodoksyjność katolicka nie może być podawana w wątpliwość. Martin-Chauffier występuje głównie przeciw wiązaniu chrystianizmu i Kościoła z interesami rebelii faszystowskiej w Hiszpanii. „Na […]

Jan Wacław Machajski: Religia socjalistyczna a walka robotnicza ( cz. 4 )

. Jan Wacław Machajski, ( 1867  – 1926 ), to bez wątpienia jeden z najciekawszych działaczy i teoretyków lewicowego polskiego ruchu robotniczego. Uważany jest powszechnie za ojca polskich anarchistów, był przyjacielem Stefana Żeromskiego, i to właśnie on jest pierwowzorem postaci Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”. Niebawem więcej na jego temat. Obecnie publikujemy pracę Machajskiego z roku […]

Jan Wacław Machajski: Religia socjalistyczna a walka robotnicza ( cz. 3 )

. Jan Wacław Machajski, ( 1867  – 1926 ), to bez wątpienia jeden z najciekawszych działaczy i teoretyków lewicowego polskiego ruchu robotniczego. Uważany jest powszechnie za ojca polskich anarchistów, był przyjacielem Stefana Żeromskiego, i to właśnie on jest pierwowzorem postaci Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”. Niebawem więcej na jego temat. Obecnie publikujemy pracę Machajskiego z roku […]

Jan Wacław Machajski: Religia socjalistyczna a walka robotnicza ( cz. 2 )

. Jan Wacław Machajski, ( 1867  – 1926 ), to bez wątpienia jeden z najciekawszych działaczy i teoretyków lewicowego polskiego ruchu robotniczego. Uważany jest powszechnie za ojca polskich anarchistów, był przyjacielem Stefana Żeromskiego, i to właśnie on jest pierwowzorem postaci Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”. Niebawem więcej na jego temat. Obecnie publikujemy pracę Machajskiego z roku […]

Jan Wacław Machajski: Religia socjalistyczna a walka robotnicza ( cz. 1 )

. Jan Wacław Machajski, ( 1867  – 1926 ), to bez wątpienia jeden z najciekawszych działaczy i teoretyków lewicowego polskiego ruchu robotniczego. Uważany jest powszechnie za ojca polskich anarchistów, był przyjacielem Stefana Żeromskiego, i to właśnie on jest pierwowzorem postaci Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”. Niebawem więcej na jego temat. Obecnie publikujemy pracę Machajskiego z roku […]

Adam Próchnik: Socjalizm a bolszewizm

. Adam Próchnik urodził się we Lwowie 21 sierpnia 1892 roku. Był synem Izydora Próchnika urzędnika bankowego oraz Felicji Nossig. Panuje jednak przekonanie, że jego rzeczywistym ojcem był Ignacy Daszyński. Dzieciństwo spędził w Szwajcarii, gdzie wyjechał razem z matką. Po powrocie do Lwowa rozpoczął naukę w Gimnazjum im Franciszka Józefa, tam też wstąpił do młodzieżowej […]

Listy z ZSRR. Pierwsze wrażenia

. Wacław Czarnecki   „Robotnik” nr 349 z 27 września 1934 r. . Członek redakcji „Robotnika”, tow. Wacław Czarnecki, pojechał w ostat­nich tygodniach do Z.S.S.R. w roli turysty. Wrażenia tow. Czarneckiego zaczynamy drukować dzisiaj. Nie prowadził on żadnych badań „urzędowych”. Opisuje po prostu to, co widział, jako »turysta”, — co widział i co słyszał. . […]

Anatol France. Kościół a Rzeczpospolita

. Anatol France ( 1844 – 1924 ) Właściwie Jacques Anatole Thibault Jeden z najwybitniejszych pisarzy francuskich, laureat Literackiej Nagrody Nobla za roku 1921. Jego dorobek pisarski jest ogromny. Poglądy polityczne Anatola Franca przysparzały mu wielu przeciwników, nie krył bowiem swoich sympatii socjalistycznych, postawy wolnomyślicielskiej oraz pacyfizmu. . O kościele rzymskim i jego stosunku do […]

Ludwik Kulczycki. Państwo a rewolucja. Praktyka bolszewizmu.

. Ludwik Kulczycki ( 1866 – 1941 ) . Studiował w Warszawie i Genewie, w 1894 roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. Rok później został aresztowany przez policję carską i zesłany na Syberię, gdzie przebywał przez cztery lata, do 1899 roku. Następnie przedostał się do zaboru austriackiego i zamieszkał we Lwowie , poświęcając się pracy […]

Władysław Gomułka. O Kulcie jednostki – VIII Plenum KC PZPR 20 X. 1956 r.

. Przemówienie Władysława Gomułki, wygłoszone na VIII Plenum Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej 20 października 1956 roku. . Kiedy przed siedmiu laty przemawiałem na listopadowym plenum KC PZPR, wydawało mi się wówczas, że przemawiam do członków Komitetu Centralnego po raz ostatni. Mimo ze od tego czasu upłynęło tylko siedem lat, względnie osiem lat – od plenum sierpniowego, na którym nastąpił raptowny zwrot W polityce partii – […]

Związek Młodzieży Polskiej wobec wydarzeń 1956 roku

. Oświadczenie Prezydium Zarządu Głównego ZMP po VIII Plenum KC PZPR . W polskim ruchu młodzieżowym zachodzą nowe zjawiska. Związek Młodzież Polskiej przestaje istnieć. Na wielu terenach i w poszczególnych ośrodkach działają wprawdzie zarówno koła jak i instancje ZMP, ale postępuje proces rozsadzania organizacji jako jednej formy ruchu młodzieży. Ruch młodzieżowy odradza się na nowych […]

Tajny Referat Chruszczowa – XX Zjazd KPZR 25 lutego 1956 r.

. Nikita Chruszczow – o kulcie jednostki i jego szkodliwych następstwach – tajny referat wygłoszony na XX Zjeździe KPZR w dniu 25 lutego 1956 r. . ( Skrót ) . Towarzysze! W referacie sprawozdawczym Komitetu Centralnego Partii na XX Zjeździe, w szeregu przemówień delegatów na Zjazd, jak również poprzednio na posiedzeniach plenarnych KC KPZR mówiono […]

Rok 1956. Adam Uziembło: Jak niegdyś

. Adam Uziembło ( 1885 – 1971 ) . Urodził się w Paryżu, natomiast studiował we Lwowie polonistykę i tam też zetknął się z ruchem socjalistycznym, działając w studenckiej organizacji „Promieniści”. W czasach rewolucji 1905 – 1907 wyjechał do Rosji, gdzie brał czynny udział w rewolucji, będąc nawet komendantem milicji w miasteczku Kimry nad Wołgą. […]

Bolesław Bierut: Przeciw Władysławowi Gomułce

. Towarzysze! . W ciągu trzech miesięcy trwał w naszej partii szkodliwy i niebezpieczny dla partii stan kryzysu w kierownictwie partyjnym. Biuro Polityczne partii czyniło wysiłki, aby kryzys ten przezwyciężyć, aby przywrócić kierownictwu naszej partii zwartość organizacyjną i jedność ideologiczną. Lipcowe plenum KC, nie zajmując się osobami, nie określając, kto był personalnie nosicielem błędnych poglądów […]

W. Mołotow. O przyjaźni ZSRR i Niemiec ( 31 października 1939 )

. Fragment przemówienia Wiaczesława Mołotowa na sesji Rady Najwyższej ZSRR z 31 października 1939 r. . Towarzysze Delegaci! . W ciągu ostatnich dwóch miesięcy zaszły w sytuacji międzynarodowej poważne zmiany. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji w Europie, a również i w krajach znajdujących się daleko poza terenami Europy. W związku z tym należy wskazać trzy […]

Mao Zedong: Imperializm i wszyscy reakcjoniści są papierowymi tygrysami

. Mao Zedong . IMPERIALIZM I WSZYSCY REAKCJONIŚCI SĄ PAPIEROWYMI TYGRYSAMI . Wszyscy reakcjoniści są papierowymi tygrysami. Na pozór reakcjoniści są straszni, lecz w rzeczywistości nie są tak silni. Z punktu widzenia perspektywy prawdziwie potężną siłą jest naród, a nie reakcjoniści. „Rozmowa z amerykańską dziennikarką Anną Luizą Strong”(Sierpień 1946 roku),Dzieła wybrane, t. IV. . Jak […]

Ernesto Che Guevara – Wojna partyzancka jako metoda walki

Ernesto Che Guevara . Pomyślmy, jak można rozniecić zarzewie partyzanckie. Stosunkowo niewielkie grupy osób wybierają tereny sprzyjające wojnie partyzanckiej zamierzając czy to przypuścić kontratak, czy wodzić wroga za nos i zaczynają tam działać. Należy powiedzieć sobie wyraźnie, że w pierwszej chwili słabość partyzantki, choć względna, jest tak znaczna, iż powinna ona zająć się jedynie osadzaniem […]

Kim Ir Sen o rewolucji koreańskiej

. . Kim II Sun, bo tak nazywał się oficjalnie Kim Ir Sen, urodził się 15 kwietnia 1912 w Pjongjangu, w rodzinie chrześcijańskiej. W wieku 12 lat wyjechał do Chin, gdzie przebywał w gronie młodzieży o poglądach marksistowskich i gdzie kształtowały się jego przekonania ideologiczne. Od 1931 roku został członkiem Komunistycznej Partii Korei i wstąpił […]

Polski Październik 1956 r. Przemówienie Władysława Gomułki w dniu 24 października

. To był pełen nadziei czas, jak okazało się, w bardzo dużej części zawiedzionych. „Polski Październik” nie przyniósł tego co oczekiwała większość Polaków, pozostał symbolem niespełnionych społecznych pragnień. Na naszych łamach będziemy publikować dokumenty, wspomnienia i artykuły na temat wydarzeń roku 1956. Poniżej prezentujemy przemówienie tow. „Wiesława” wygłoszone na Placu Defilad w Warszawie, był to […]

Tadeusz Boy-Żeleński- Dziewice konsystorskie

. Na końcu tego felietonu Boy-Żeleński cytuje Izę Moszczeńska, jej jakże mądre i celne słowa: „Musimy dbać o to, aby Kościół nie przeciwdziałał kulturze społecznej i obyczajowej, by nie cofał ludu wstecz, w epokę barbarzyństwa, by go nie gubił i nie zatracał; a jeśli tego przeprowadzić nie zdołamy, musimy celowo i świadomie zdążać do osłabiania […]

Nasi okupanci – Łopatologia

. Tadeusz Boy-Żeleński .  WPADŁ mi w rękę fachowy artykuł p. Henryka Jasieńskiego w Przeglądzie Współczesnym p. t. Na marginesie nastrojów kryzysowych, trwałe wnioski z przemijających doświadczeń, poświęcony »regulacji urodzeń«. Autor z tak sympatycznym uznaniem powołuje się na moje artykuły w tej sprawie, że przypomniało mi to ją i dodało bodźca aby powrócić do niej raz […]

Czy socjaliści jedzą w wielkim poście kiełbasę?

. Zygmunt Klemensiewicz . Zygmunt Klemensiewicz ( 1874 – 1948 ) ( ps. Alfred Górecki ) – lekarz, polityk socjalistyczny później sanacyjny, działacz społeczny, publicysta, felietonista, parlamentarzysta. . Więcej o Zygmuncie Klemensiewiczu . . Czy socyaliści jedzą w wielkim poście kiełbasę? . Gdy kto powyższe słowa przeczytał — zapyta niewątpliwie: A cóż też za głupiec […]

Jak Skończyć z piekłem kobiet ( „Świadome macierzyństwo” )

. Tadeusz Boy-Żeleński . Co to jest świadome macierzyństwo?  Dnia 25 października r. 1931 otwarto przy ulicy Leszno 53 w Warszawie pierwszą w Polsce poradnię świadomego macierzyństwa. Data ta będzie miała z pewnością swoje znaczenie. Ponieważ idea — u nas przynajmniej — jest nowa, pragnę w paru słowach objaśnić jej istotę.  To jest… czy ja się […]

Biblioteka lewicy: „Ludowe państwo pracy”

. Edward Abramowski . „Ludowe państwo pracy“. .  Chcąc pokazać ideę „państwa ludowego“, taką, jaką ona zarysowuje się w kooperatyzmie, musimy zacząć od tego, co stanowi wspólne źródło historyczne i moralne zarówno kooperatyzmu, jak i socjalizmu dzisiejszego, mianowicie, od pierwotnych dążności ruchu robotniczego.  Walka o wyzwolenie klas pracujących zjawia się w historii świata jako zbiorowy […]

Biblioteka Lewicy: Uwagi o komunizmie

. „Przedświt” marzec 1919 Mieczysław Niedziałkowski .   Maurycy Barres powiedział, że socjaliści należą do ludzi bardzo konserwatywnych pod względem duchowym. W aforyzmie tym jest dużo prawdy, jeżeli idzie o kraje Europy Wschodniej. Rosyjska socjalna demokracja nie zdobyła się przez lat dwadzieścia swego istnienia na żadną myśl samodzielną, na żadną inicjatywę twórczą. Plechanow, Akselrod, Martow […]

Sprawa Ferrera

. 13 października 1910 roku wykonano wyrok śmierci na  katalońskim działaczu oświatowym i wolnomyślicielu Francisco Guardii Ferrerze, był to jeden z wybitnych twórców wolnej szkoły, gdzie uczono dzieci i młodzież samodzielnie myśleć i dbano o ich intelektualny rozwój.  Niestety prawica i kler katolicki oskarżyły go o spowodowanie rozruchów w Barcelonie i został skazany na śmierć. […]

Sąd Rosjanina o Polsce i Rosji

SĄD ROSSYANINA O POLSCE I ROSSYI mowa miana w Paryżu na obchodzie rocznicy powstania z r. 1831 w dniu 29 Listopada 1847 roku przez Michała Bakunina.   Czytelnicy chcieliby wiedzieć zapewne, kto jest Michał Bakunin? kto jest ten śmiały szermierz wyzywający na rękę Cara i jego piekielny system? kto jest wreszcie ten Rossyanin, co sztandar […]