Historia

„Rzecz o Związku Młodzieży Socjalistycznej – ani pamflet, ani laurka”

.

Stowarzyszenie Pokolenia. Krajowa Komisja Historyczna

Rzecz o Związku Młodzieży Socjalistycznej – ani pamflet, ani laurka

Warszawa 2002

 

Spis treści

Od Komitetu Redakcjnego ……………………………………………………….. 5

S t u d i a   i   R e f l e k s je

Zdzisław Andruszkiewicz: Szkic do  p o r t r e t u …………………………………………… 7

Włodzimierz Janowski:  Kilka refleksji  wokół działalności  PROGRAMOWEJ ZMS W FAZIE TYMCZASOWOŚCI

(STYCZEŃ – KWIECIEŃ 1957 R.) ……………………………………………………… 48

Wspomienia  i  Rozważania

…Poprowadzić socjalizm naprzód” (rozmowa z Józefem Lenartem) … 71

Wiesław Kiczan: Jak powstał  Z w i ą z e k   M ł o d z i e ż y  R o b o t n i c z e j ……….. 84

Marian Renke: P r z y p o m i n a j m y   h i s t o r y c z n ą  p r a w d ę  o  ZMS ………………. 90

Jarema Maciszewski: ZMS  w y r ó s ł  z  p o l s k i e g o   Października ………….. 103

Zygmunt Najdowski: C z a s nadziei  i  m a r z e ń ……………………………………………. 111

K a le n d a r i u m  ZMS  (1957-1976)………………………….                                                                      … 121

Opracowali: K r y s t y n Dąbrowa, Henryk Janusz

B i b l i o g r a f i a ………………………………………………………………………………………. 158

R e d a k c j e  p r a s o w e  Związku Młodzieży S o c j a l is t y c z n e j ………………………………………. 159

.

OD KOMITETU REDAKCYJNEGO.

.

Na prośbę, a nawet żądanie, wielu byłych członków i działaczy Związku Młodzieży Socjalistycznej, a także z okazji 45 rocznicy powstania tej organizacji postanowiliśmy wydać w formie książkowej niektóre opracowania, refleksje i wspomnienia uczestników i działaczy różnego szczebla z tamtych lat. Nadaliśmy tym wspomnieniom tytuł „Rzecz o ZMS. Ani laurka, ani pamflet”.

Związek Młodzieży Socjalistycznej działał 20 lat (1957-1976). Zrodził się on w wyniku procesów, jakie zachodziły w naszym kraju przed i po Październiku 56. Był to czas. kiedy kończył się bardzo trudny dla naszego kraju okres, w tym także dla dotychczasowej organizacji – Związku Młodzieży Polskiej, który – w wyniku „uwiądu” organizacyjnego na wszystkich szczeblach – został rozwiązany. Młodzież polska nie mogła i nie chciała żyć w tak trudnym, ale niezwykle ciekawym okresie, bez własnych organizacji. Historia nie znosi próżni. Dlatego tez niemal natychmiast powstają różne organizacje młodzieżowe, także o lewicowym charakterze, obejmujące cały kraj lub poszczególne regiony.

Autorzy „Kalendarium ZMS 1957-1976″ Krystyn Dąbrowa i Henryk Janusz zamieścili na wstępie następujące stwierdzenie : „Na przełomie 1956-57 roku w licznych miejscowościach kraju zaczęły wyodrębniać się ze Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) grupy aktywnej młodzieży. W wyniku jednoczenia się tych grup powstał Rewolucyjny Związek Młodzieży (RZM), a na Śląsku i w Nowej Hucie – Związek Młodzieży Robotniczej (ZMR). Odradzać się zaczął Związek Młodzieży Wiejskiej (ZMW). Podjęto także próby tworzenia, w oparciu o Stronnictwo Demokratyczne – Związku Młodzieży Demokratycznej (ZMD)”. Postanowiliśmy więc przedstawić Czytelnikowi działalność ZMS-u powstałego z RZM i ZMR .

W tekście niniejszego opracowania uwzględniono przede wszystkim okres tworzenia się ZMS. szczególnie pierwsze miesiące, kiedy to w gorących dyskusjach powstawały zręby organizacyjne i ideowo wychowawcze tego Związku. Mimo krytycznego stosunku do ZMP

postanowiono przejąć wszystko, co było w nim najlepsze. A więc przede wszystkim jego ogromne zaangażowanie ideowe i społeczne w odbudowę i rozwój Ojczyzny. Symbolami tego zaangażowania było podniesienie z ruin zrównanej z ziemią Warszawy i budowa od podstaw Nowej Huty Nie byłoby to możliwe bez społecznego, bezinteresownego zaangażowania ówczesnej młodzieży , której przewodził Związek Młodzieży Polskiej. Niniejsze wydawnictwo składa się z trzech części:

1. Część pierwsza to „Studia i refleksje”. Zamieszczono tu interesujące teksty Zdzisława Andruszkiewicza i Włodzimierza Janowskiego. Obydwa opracowania to próba syntetycznej oceny tamtych wysiłków i poczynań aktywnej części młodzieży i jej młodzieńcze o zaangażowania. Jak to bywa u młodych łudzi, nie zawsze ta działalność byłą konsekwentna. Jest to jeszcze jedno spojrzenie z perspektywy niemal pół wieku.

2. Część druga „Wspomnienia i rozważania” to wybrane interesujące opinie i oceny bezpośrednich współtwórców i działaczy ZMS. Każdy z prezentowanych tu autorów ma własny sąd i własne spojrzenie, dlatego też Czytelnik może wyrobić sobie własne zdanie na temat działalności tej organizacji.

3. Część trzecia „Kalendarium ZMS 1957-1976″ Było już kilka opracowanych Kronik i Kalendariów, jednak żadne z nich nie prezentowało tak wielu faktów i zdarzeń. To Kalendarium, nie tylko odnotowuje fakty, ale, tam gdzie je s t to możliwe, daje Czytelnikowi pełniejszą o nich informację. ZMS był jedną z najdłużej istniejących młodzieżowych organizacji lewicowych. Jego działalność zakończyła się przed 26 laty gdy poprzez zjednoczenie z ZSMW i SZMW dał początek Związkowi Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Przekazując Czytelnikowi niniejsze opracowanie zdajemy sobie sprawę z tego, że nie wyczerpuje ono niezwykle bogatej i wielopłaszczyznowej działalności Związku Młodzieży Socjalistycznej. Stanowi ono jednak krok naprzód w gromadzeniu i analizowaniu faktów i opinii o ZMS i je s t istotnym przyczynkiem do dalszych badań.

Niech więc to wydawnictwo będzie inspiracją do opracowania pełnej monografii o tej zasłużonej dla Polski organizacji.

.

Wszystkim Autorom, Wydawcy i Sponsorom serdeczne dzięki.

„Rzecz o Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej – bez upiększeń ale i bez negacji”

 

 

Inne z sekcji 

Wielka ucieczka z Festung Breslau

. Grzegorz  Wojciechowski  . 12 stycznia 1945 roku, z radzieckiego przyczółka pod Baranowem Sandomierskim, ruszyła w kierunku Berlina ofensywa radziecka, która w historii nosi nazwę operacji wiślańsko – odrzańskiej. Stalin do tego decydującego uderzenia kazał zgromadzić 2 200 000 żołnierzy; 36 000 dział i moździerzy; 6460 czołgów i samobieżnych dział pancernych, z powietrza miały atakować […]

Przed Powstaniem Styczniowym – w 160-tą rocznicę jego wybuchu

Mogiła powstańcza w Kierzu . Stanisław Dziuba . Wojna polsko-rosyjska w latach 1830-31 zwana Powstaniem Listopadowym wygasła. Na nic zdało się bohaterstwo polskiej młodzieży. To konie nadziei na odrodzenie się państwa polskiego, odrzucającego niewolnicze poddaństwo carskiej Rosji. Na ziemiach polskich nastaje ,,czarna noc” zwycięzców. W Królestwie Polskim (pod berłem cara), utworzonym na Kongresie Wiedeńskim w […]