Biblioteka Lewicy

Warszawa w ogniu powstania ( cz. 1 )

. Zygmunt Zaremba . Czy pamięta ktoś dziś we Francji, że dwa lata temu dnia 24 sierpnia Warszawa powstańcza po zrzuceniu okupacji słała pozdrowienia wyzwolonemu właśnie Paryżowi? Mamy ten tekst przed sobą: „Powstańcza Warszawa do wyzwolonego Paryża. Jesteśmy dumni, że nasi lotnicy i żołnierze z polskiej dywizji pancernej biorą udział w bitwie, która doprowadziła do tego zwycięstwa. Wyzwolenie […]

SPOŁECZNE OBLICZE POWSTANIA [ WARSZAWSKIEGO ]

. Zygmunt Zaremba . Od czasu klęski wrześniowej, w której załamał się fizycznie i moralnie system sanacyjnej dyktatury, życie Polski wyraźnie oparło się o siły ludowe. Fundamentem, z którego wyrosła nieugięta walka narodu w czasie okupacji, tak na odcinku wojskowym, jak i cywilnym, były PPS i Stronnictwo Ludowe. Związek Walki Zbrojnej, powstały w końcu 1939 roku, przekształcony później w Armię Krajową, przyjął za podstawę […]

Wiersze Jana Zacharskiego – „KLUB DOBREJ PAMIĘCI”

. Jan Zacharski . KLUB DOBREJ PAMIĘCI . Gdy nienawistników dzisiaj się posłucha,                                                                     To wśród obywateli wciąż tropią komucha,                                                                 Gdy nienawistne wciąż miotają słowa,                                                                           To na  ich celowniku jest Polska Ludowa,                                                                    Gdy do minionych powracają lat,                                                                              Wtedy w czarnych barwach postrzegają świat.                                                 Zohydzić przeszłość nabrali dziś chęci,                                                                        Pełni agresji oraz złej pamięci.                                                                          Tymczasem, […]

Kontrowersje ideowo-polityczne w kwestii chińskiej drogi do socjalizmu (cz.3)

. Prof. zw. dr hab. Zbigniew Wiktor Uniwersytet Wrocławski . Podstawowe sprzeczności socjalistycznej gospodarki rynkowej Chin w opiniach jej krytyków   Jak wspomniano wcześniej nowa polityka gospodarczo-społeczna KPCh, realizowana już od ponad 40 lat jest atakowana głównie przez wielkie ośrodki burżuazyjno-kapitalistyczne z pozycji antysocjalistycznych i antykomunistycznych. Chińska Republika Ludowa jest nieustannym celem tych ataków i […]

Kontrowersje ideowo-polityczne w kwestii chińskiej drogi do socjalizmu ( cz. 2 )

. Prof. zw. dr hab. Zbigniew Wiktor Uniwersytet Wrocławski . 2.  Rozwój Chińskiej Republiki Ludowej w latach 1949 – 2021 przez sprzeczności W opinii czołowych ośrodków burżuazyjnych Chińska Republika Ludowa cechuje się rosnącym potencjałem, stabilnym rozwojem i wzrostem gospodarczym, zwycięsko rozwiązuje wielkie historycznie uwarunkowane problemy chroniczne i społeczne. Stała się także wielką potęgą wojskową i […]

Kontrowersje ideowo-polityczne w kwestii chińskiej drogi do socjalizmu (cz.1)

. Prof. zw. dr hab. Zbigniew Wiktor Uniwersytet Wrocławski .  (Artykuł napisany z okazji 100 rocznicy powstania Komunistycznej Partii Chin -1.7.1921 r.) 1. Chińska droga do socjalizmu jako przedmiot krytyki Socjalistyczna gospodarka rynkowa lub szerzej chińska droga do socjalizmu jest przedmiotem głębokiej kontrowersji ideowej, politycznej i gospodarczej nie tylko w samych Chinach, szczególnie w gremiach […]

O Stanie wojennym i Generale raz jeszcze…

. Andrzej Lewandowski . W Głosie Weterana i Rezerwisty nr (378) z grudnia 2020 roku w artykule pt. „13 grudzień 1981 – ratunkiem dla Polski” autor, a jednocześnie prezes naszego związku Marek Bielec zaprosił wszystkich służących zarówno w armii jak i w gospodarce narodowej do pisania wspomnień. Mam nadzieję, że wielu naszych członków i nie […]

Co wiedziały władze II RP o rozwiązaniu Komunistycznej Partii Polski

. Dr Mirosław Małecki .   Koronnym argumentem uzasadniającym rozwiązanie KPP było przekonanie Stalina co do pełnej penetracji struktur partyjnych przez polski kontrwywiad zwany defensywą. Zarzucano im także, że pozostawali nadal na jego usługach. Oskarżeni o te „zbrodnie” ludzie zostali straceni w  tzw. procesach moskiewskich. Na fali rozliczania się ze stalinizmem, po roku 1956, zostali […]

Stan Wojenny we Wrocławiu ( cz.7 )

. Krzysztof Małecki ( młodszy), Mirosław Małecki . ROZDZIAŁ IV      . . Czas zwątpienia.         Po demonstracjach z 31 sierpnia stało się jasne, że władza nie jest w stanie nie dopuścić do zorganizowania dalszych demonstracji. Ale zarazem dzięki koncentracji sił i zdecydowanemu ich użyciu,  jest wstanie takie demonstracje zlokalizować i je rozproszyć//1. W samym Wrocławiu […]

STAN WOJENNY WE WROCŁAWIU ( cz.6 )

. Krzysztof Małecki (młodszy), Mirosław Małecki . ROZDZIAŁ III                                                            WIOSNA NASZA                             BILANS ZYSKÓW I STRAT PO PIERWSZYM STARCIU              Po upływie pierwszego tygodnia od wprowadzenia stanu wojennego, widocznym stał się fakt sukcesu przy jego realizacji. Władza odzyskała możliwość pełnej działalności zarówno w sferze politycznej, jak i gospodarczej. Opór zbuntowanych załóg w zakładach […]

Stan wojenny we Wrocławiu (cz.5)

. Krzysztof Małecki (Młodszy), Mirosław Małecki . RAPORTY DO STRUKTUR PZPR O SYTUACJI STRAJKOWEJ .             Aby uzyskać dokładny obraz pierwszych dni stanu wojennego, musimy zacytować sprawozdanie Komitetu Wojewódzkiego PZPR we Wrocławiu składane do Komitetu Centralnego PZPR. Zachowały się te, które datowane są począwszy od 17 grudnia. Znajdują się ona w Zakładzie Dokumentacji i Badań  […]

STAN WOJENNY WE WROCŁAWIU (cz.3)

. Krzysztof Małecki (młodszy), Mirosław Małecki .               WYBUCH NIEZADOWOLENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE Iskrą która uruchomiła wybuch społeczny w Polsce, była próba  podwyżki cen na niektóre gatunki mięsa . Miała zostać wprowadzona z dniem 1 lipca 1980 r. Już 1 lipca rozpoczęły się strajki w niektórych zakładach pracy. W związku z tym, że władze nie […]

STAN WOJENNY WE WROCŁAWIU ( cz.2)

. Krzysztof Małecki (młodszy), Mirosław Małecki .                                                          Rozdział I                .                                DROGA DO  STANU WOJENNEGO . SYTUACJA SPOŁECZNO – EKONOMICZA W LATACH   SIEDEMDZIESIĄTYCH XX WIEKU     .                                                                        19 grudnia 1970 roku, w wyniku robotniczej rewolty na Wybrzeżu, został zmuszony do ustąpienia, po 14 latach i 2 miesiącach sprawowania władzy, Władysław Gomułka. Dla coraz większej […]

Czy wiek XXI będzie wiekiem Azji i socjalistycznych Chin? (cz. 5)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor .   6.Indonezja . Indonezja w XIX w. znalazła się pod panowaniem  kolonialnym Holandii i do lat 40-tych  ub. wieku nosiła oficjalną nazwę  Indii Holenderskich. Jest to kraj wyspiarski zamieszkały przez ludność pochodzenia malajskiego, wyznająca głównie islam. Głównym zajęciem ludności było rolnictwo, rybołówstwo, handel, zalążki przemysłu rozwijały się wyspowo […]

Czy wiek XXI bedzie wiekiem Azji i socjalistycznych Chin? (cz.4)

. Prof dr hab. Zbigniew Wiktor .   Analiza sytuacji rewolucyjnej w niektórych państwach  i rejonach  Azji . 1. Chiny . Chiny były kolosem, który do końca XIX wieku uważany był za śpiącego, ale jak się przebudzi, to świat zadrży. Miał tak wyrazić się Napoleon. Cesarstwo Chińskie rządzone przez mandżurską dynastię Qing były ostoją zacofania […]

Czy wiek XXI będzie wiekiem Azji i socjalistycznych Chin? (cz.3)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . Problem rewolucji w państwach rozwiniętego kapitalizmu . Odrębną kwestią jest możliwość rewolucji socjalistycznej w państwach rozwiniętego kapitalizmu, które przechodzą (lub przeszły)  do stadium postindustrialnego, pociągającego za sobą zmiany w strukturze sił wytwórczych i współczesnego proletariatu i gdzie kapitał sprawuje władztwo w różnych formach za sprawą panowania politycznego, ekonomicznego, […]

Czy wiek XXI będzie wiekiem Azji i socjalistycznych Chin? (cz.2)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . Rola Międzynarodówki Komunistycznej w rozwoju i umacnianiu ruchu komunistycznego w Azji . Rozłam i rozpad II. Międzynarodówki spowodował upadek międzynarodowego ruchu robotniczego i jego głęboki podział na skrzydło oportunistyczno-reformistyczne pod kierunkiem partii socjaldemokratycznych i skrzydło rewolucyjno-komunistyczne, kierowane przez partie komunistyczne. Miało to daleko idące konsekwencje w osłabieniu walki […]

Czytać Kołodkę

. Radosław S. Czarnecki . Dobiegł końca 2020 rok. Wybitny polski ekonomista, polityk, wiceprezes Rady Ministrów i minister finansów w latach 1994-1997 i 2002-2003, wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, członek Europejskiej Akademii Nauk, profesor Grzegorz W. Kołodko udzielił obszernego wywiadu rosyjskiemu portalowi Sputnik / Polska. Niezwykły to tekst. Z wielu względów. Prof. Kołodko to […]

Czy wiek XXI będzie wiekiem Azji i socjalistycznych Chin? (Cz.1)

. Prof. zw. dr hab. Zbigniew Wiktor   .   Azja jako najszybciej rozwijający się kontynent i wrzący kocioł współczesnego świata . Azja jest najszybciej rozwijającym się kontynentem świata, zamieszkuję ją ok. 60% ludności globu, w ostatnich latach odnotowuje największe raty przyrostu światowego PKB, 30%  światowego produktu. Międzynarodowe korporacje  inwestują w krajach azjatyckich olbrzymie kapitały, […]

Socjalistyczna gospodarka rynkowa a konfucjanizm (cz.6)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 6.  Socjalistyczna gospodarka rynkowa a konfucjanizm . W dotychczasowej analizie  socjalistycznej gospodarki rynkowej w Chinach jedynie incydentalnie pojawiała się kwestia jej relacji do konfucjanizmu, ale kwestia jest bardziej złożona i wymaga bliższej analizy i objaśnienia. Prawdą jest, że Deng Xiaopingowi przyświecała idea wykorzystania kapitalizmu wewnętrznego a przede wszystkim […]

Charakter reform polityczno-ekonomicznych w epoce Deng Xiaopinga (cz.5)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 5.  Charakter reform polityczno-ekonomicznych w epoce Deng Xiaopinga . Często można spotkać się z poglądem, że reformy zapoczątkowane  przez Deng Xiaopinga i jego zwolenników były podyktowane odejściem od marksizmu-leninizmu i socjalizmu i „pokojowym” przechodzeniem do kapitalizmu. Takie były nadzieje polityków państw kapitalistycznych, szczególnie o nastawieniu imperialistycznym i sekundujących […]

Budowa podstaw socjalizmu w Chinach w okresie przywództwa Mao Zedonga (Cz.4)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 4. Budowa podstaw socjalizmu w Chinach w okresie przywództwa Mao Zedonga (1949-1976) . Okres ten obejmuje ponad 25 lat, które cechowały się licznymi napięciami wewnętrznymi i międzynarodowymi. Rewolucja 1949 r. zniosła panowanie burżuazji i obszarników i wprowadziła państwo socjalistyczne, które znosiło własność prywatną środków produkcji i wprowadzało uspołecznione, […]

Walka między konfucjanizmem a marksizmem w XX wieku i wkład Mao Zedonga (cz. 3)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 3. Walka między konfucjanizmem a marksizmem  w XX wieku i wkład Mao Zedonga w rozwój marksizmu w Chinach . Początki tego problem należy widzieć w wielkim fermencie ideowo-politcznym, w którym nalazły się Chiny poczynając od poł. XIX w., kiedy Chiny wpadły w orbitę polityki mocarstw zachodnich i Japonii, […]

Marksizm i konfucjanizm w ideologii KPCh. Rozwój konfucjanizmu w Chinach (cz.2)

. Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 1. Zarys rozwoju konfucjanizmu w Chinach . Jak wspomniano cywilizacja chińska liczy ok. 5 tys. lat, a pierwsze chińskie państwa w szczególności  dynastii Xia sięgają końca III tysiąclecia p.n.e., ale wszechstronny rozwój kultury, w tym także filozofii  nastąpił dopiero  w okresie dynastii  wschodnich Czou (Eastern Zhou), nazywanej także […]

Marksizm i konfucjanizm w ideologii Komunistycznej Partii Chin (cz.1)

. Dzięki uprzejmości pana prof. Zbigniewa Wiktora otrzymaliśmy do publikacji  artykuł: Marksizm a konfucjanizm w ideologii Komunistycznej Partii Chin. Z uwagi na znaczną objętość tekstu będziemy publikować go w odcinkach. Redakcja . Prof. dr hab. Zbigniew Wiktor . 1. Uwagi wstępne . Chińska Republika Ludowa jest dynamicznie rozwijającym się społeczeństwem, którego gospodarka od kilku lat […]

Gen. Grzegorz Korczyński o wydarzeniach w grudniu 1970 roku w Gdańsku ( II )

Gen. Grzegorz Korczyński   Gen. Grzegorz Korczyński ( 1916 – 1971 r. )   Działacz komunistyczny, brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii, w czasie II wojny światowej wstąpił do francuskiej partyzantki komunistycznej, później przerzucony do Polski. Pełnił wiele funkcji w aparacie władzy PRL, w latach 1946-1948 był wiceministrem bezpieczeństwa publicznego. W latach 1950-1956 był […]

Grudzień 1970 roku – dokumenty ( I )

. W tym roku minie 50-ta rocznica wydarzeń grudnia 1970 roku, nasza redakcja będzie publikować z tej okazji  teksty poświęcone tym wydarzeniom oraz autentyczne dokumenty. Poniżej przedstawiamy pierwszy z dwóch listów Władysława Gomułki do KC PZPR, w którym przedstawia on swój punkt widzenia na przebieg wydarzeń w czasie tych dramatycznych grudniowych dni.  Redakcja . Grudzień […]

Rozwiązanie Komunistycznej Partii Polski

. dr Mirosław Małecki . Jedną z tajemnic ruchu komunistycznego w Polsce była sprawa rozwiązania Komunistycznej Partii Polski w roku 1938.  Jak to się stało, że w przededniu wybuchu działań zbrojnych i w sytuacji podejmowanych  bardzo poważnych decyzji politycznych dotyczących Polski, Moskwa zdecydowała pozbyć się  swojego rozpoznania agenturalnego (taką rolę pełniły partie komunistyczne w ówczesnej […]

Katechizm Rewolucjonisty

. Siergiej Nieczajew . Siergiej Nieczajew i jego Katechizm Rewolucjonisty   . Obowiązki rewolucjonisty wobec samego siebie . 1. Rewolucjonista to człowiek skazany na zagładę. Nie ma osobistych zainteresowań, żadnych spraw zawodowych, emocji, przywiązań, majątku ani nazwiska. Wszystko w nim jest całkowicie pochłonięte jedną myślą i jedyną pasją do rewolucji. 2. Rewolucjonista wie, że w […]

Nasi okupanci – List Biskupów

. Tadeusz Boy-Żeleński . DZIEWIĘCIU biskupów wydało list pasterski w sprawie projektu nowego kodeksu karnego (w szczególności art. 231) oraz w sprawie poradni Świadomego Macierzyństwa. List ten nastręcza mi parę uwag.  Jedną ze zdobyczy współczesności jest oddzielenie religii od spraw politycznych. Bardzo niewyjaśniony jest natomiast zakres ingerencji kleru do spraw społecznych. Raz po raz, kiedy […]

Tadeusz Boy-Żeleński. Nasi okupanci

. Jak niewiele się w Polsce zmieniło przez ostatnie prawie sto lat. Warto przeczytać, jakże wciąż niestety, aktualny felieton Boya. Zachęcamy do lektury. Redakcja . Tadeusz Boy-Żeleński. Nasi okupanci.   Termin użyty w tytule nasunął mi się, kiedy czytałem enuncjację ks. prymasa Hlonda. Istotnie, kiedy się czyta ten list w sprawie nowej ustawy małżeńskiej, przechodzący […]

Broda Fidela Castro

. Fragmenty słynnego czterogodzinnego wywiadu, jakiego udzielił kubański przywódca Fidel Castro dla amerykańskiej telewizji w 1977 r.. Rozmowa była również emitowana w telewizji kubańskiej, i to aż dwukrotnie, w czasie tej relacji na ulicach kubańskich miast zamarło życie. . Barbara Walters; Jedno pytanie prywatne: czy pan się kiedyś ogoli? Fidel Castro: Żeby co zmienić? Żeby […]

O mediach i polityce historycznej

. . Z Maciejem Wiśniowskim redaktorem naczelnym portalu strajk.eu rozmawia Piotr Lewandowski. . Dlaczego w Polsce po 1989, szeroko pojęta lewica uciekała przed dyskusją na temat historii najnowszej? Dlaczego pozwoliła na wymazanie PRL z kart historii? Dlaczego nie broniła reform rolnych, oświatowych czy odbudowy kraju z powojennych zgliszczy? Czy naprawdę niczego nie osiągnęliśmy jako społeczeństwo […]

Proces o herezję. Komuniści przed sądem – czyli art. 13 Konstytucji RP w praktyce

. Jacek Kamiński . . Od czterech lat toczy się sądowa batalia przeciwko redaktorom pisma „Brzask”, biuletynu Komunistycznej Partii Polski i strony internetowej tej partii. Prokuratura zarzuca oskarżonym „publiczne propagowanie totalitarnego ustroju państwa”. Przebieg procesu wskazuje jednak, że w istocie chodzi o głoszenie na łamach „Brzasku” nieprawidłowej w ocenie oskarżycieli interpretacji historii i o nieprawomyślne […]

Polityka historyczna, czyli współczesny „Rok 1984”

. . Piotr Ciszewski     Kto rządzi przeszłością, w tego rękach jest przyszłość; kto rządzi teraźniejszością, w tego rękach jest przeszłość. George Orwell „Rok 1984” . Już samo określenie „polityka historyczna”, robiące ostatnio zawrotna karierę wśród polityków oraz w mediach, powinno budzić skojarzenia z orwellowską antyutopią. Coraz więcej polskich instytucji traktuje „Rok 1984” nie […]

Głos w dyskusji

. Prof. zw. dr hab.  Zbigniew Wiktor . Głos w dyskusji z okazji 50-lecia Instytutu Politologii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, ul. Koszarowa 3, aula C, Panel: „Rynkowe wcielenie Politologa” – 21.XI.2019 r. g.11-ta Spis treści: Pozdrowienia; Nieco o historii nauk politycznych; Spory teoretyczne na temat koncepcji i treści Podstaw Nauk Politycznych; Naukowy komunizm (socjalizm) jako temat […]

Tajemnice Oświęcimia

. Adam Ciołkosz . Niedawna dwudziesta rocznica zgonu Adama Rysiewicza, pseudonim Teodor przywiodła na myśl szereg zagadnień związanych z hitlerowską katownią obozu w Oświęcimiu i z akcją pomocy dla więźniów tego obozu. Głucho o tych sprawach w publicystyce i historiografii reżymowej, chociaż był to wielkiego znaczenia odcinek polskiego oporu i walki z hitlerowskim faszyzmem. Wielki czas aby zapełnić lukę. Wielki czas, by tajemnice […]

Zmiany polityczno-ustrojowe… Unia Europejska a Polska. ( cz. 7 ).

. Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr. Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego . Zmiany polityczno-ustrojowe w Polsce i świecie na przełomie XX i  XXI wieku . Unia Europejska a Polska . Polska przystąpiła oficjalnie do Unii Europejskiej 1 mają 2004 r. , ale starania o wejście do struktur ówczesnej EWG rozpoczęły […]

Zmiany polityczno ustrojowe… Ruch robotniczy w obecnej Polsce ( cz. 6 ).

. Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych  Uniwersytetu Wrocławskiego . Zmiany polityczno-ustrojowe w Polsce i świecie na przełomie XX i  XXI wieku . Ruch robotniczy w obecnej Polsce . Ruch robotniczy we współczesnej Polsce przeżywa  głęboki kryzys. Jest kilka przyczyn jego upadku. Po kontrrewolucyjnym przewrocie w 1989 r. […]

Zmiany polityczno ustrojowe… Dlaczego upadła Polska Ludowa? ( cz. 5 ).

.   Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr. Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego . Dlaczego upadła Polska Ludowa? . Początki tego rozkładu dało się zauważyć już w latach 50-tych i miały nie tylko przyczyny wewnętrzne, także zewnętrzne. Wzorem były tendencje i wypaczenia biurokratyczne w ZSRR,  kopiowane nie tylko w Polsce, ale […]

Zmiany polityczno-ustrojowe…. Co dalej z Polską? ( cz. 4 ).

. Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego . Co dalej z Polską ? . Polska po upadku socjalizmu w 1989 r. szybko stała się półkolonią państw kapitalistycznych, ich korporacji, banków, w szczególności Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, EWG a później Unii Europejskiej i jej Banku Centralnego. […]

Zmiany polityczno-ustrojowe… Rola Chin i konsekwencje dla świata ( cz. 3 ).

. Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr. Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego .  Rola Chin i konsekwencje dla świata . Chińska Republika Ludowa i kierująca nią Komunistyczna Partia Chin wykorzystały historyczną szansę i w ciągu ponad 70 lat przekształciły swój wielki naród i kraj z dalekiego półkolonialnego peryferium w wysoko rozwinięte […]

Zmiany polityczno ustrojowe…. Ocena „Solidarności” i Lecha Wałęsy ( cz. 2 )

.   Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego . Ocena „Solidarności” i Wałęsy . „Solidarność” wyrastała z różnych nurtów robotniczych protestów w sytuacji błędów polityki PZPR, a w szczególności załamania się polityki E. Gierka w końcu lat 70-tych. Gierek wykorzystał wszelkie możliwe zasoby wewnętrzne dla przyspieszenia […]

Zmiany polityczno-ustrojowe w Polsce i świecie na przełomie XX i XXI wieku ( cz. 1 )

. Prof.dr hab. Zbigniew Wiktor – Emerytowany profesor UWr Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego . Kilka zdań o autorze tego artykułu . Autor tego artykułu jest emerytowanym profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest autorem kilkunastu książek, setek artykułów naukowych i publicystycznych, wypromował kilku doktorów nauk i setki magistrów i licencjuszy. Zdobywał wiedzę naukową nie tylko […]

Nacjonalizm? Nie!

. Adam Ciołkosz . Od dzieciństwa napotykamy się raz po raz na terminy i pojęcia, z których zdajemy sobie sprawę więcej uczuciem niż rozumem. Są to pojęcia ojczyzny, narodu, patriotyzmu, proletariatu, ludzkości. Napięcie uczuciowe czasem słabnie, czasem się potęguje, co powiększa trudności w zdefiniowaniu tych pojęć. Ale też nikt nie żąda od nas na codzień […]

[ PPS ] Nasz stosunek do Józefa Piłsudskiego

Józef Piłsudski – obraz Bolesława Barbackiego . „Robotnik nr 278 z 1 października 1929 r. . Mieczysław Niedziałkowski . Pewien okres dziejów socjalizmu polskiego jest bezsprzecznie związany z nazwiskiem Józefa Piłsudskiego tak samo, jak nazwisko Mussoliniego byłoby związane z historią socjalizmu włoskiego, gdyby Mussolini odgrywał w nim kiedykolwiek równie dużą rolę, jak ta, którą odegrał Józef Piłsudski w Polskiej […]

„Wielka Chwila” – Polska Partia Socjalistyczna wobec zamachu majowego

. Przedstawiamy czytelnikom, pełen entuzjazmu, artykuł zamieszczony w nr 133 z dnia 15 maja 1926 r. w organie PPS „Robotnik”, dotyczący stosunku tej partii do dokonującego się właśnie prawicowego przewrotu, który doprowadził do wprowadzeniu w Polsce brutalnej prawicowej – sanacyjnej dyktatury. Polska Partia Socjalistyczna wciąż widziała wówczas w Piłsudskim człowieka lewicy społecznej, wyrosłego w tradycji […]

Przebieg zamachu majowego w relacji „Robotnika” ( cz. 2 )

PORAŻKA WOJSK RZĄDOWYCH. O godzinie 10.30 na płl. Trzech, Krzyży odbyła się potyczka pomiędzy szpicą kawalerii, która wysunęła się z Mokotowskiej ulicy i natknęła się na oddział piechoty Piłsudskiego. Kawaleria rozpoczęła szarżę. Po pierwszym strzale kawaleria cofnęła się O godz. 11-ej w Al. Ujazdowskich kawalerzyści rządowi cofnęli się przed piechotą. Padły strzały, od których padł […]

O narodowych komunistach

. Jacek Kuroń . Bardzo wielu ludziom zdawało się, że ocalić naród można tylko za cenę podporządkowania się. Środowiska intelektualne opanowane były strachem przed eksplozją, przed buntowniczością Polaków, przed radykalizmem młodzieży. Z tego zrodziło się przeświadczenie, że trzeba zmienić narodowy charakter Polaków, że trzeba pracować, a nie wciąż robić jakieś powstania. W środowiskach intelektualnych snuł […]

Komuna Paryska ( cz. 2 )

. 28 marca na koniec kilkaset tysięcy ludu zebranego na placu przed ratuszem krzykiem radości „Vive la Commune!” zwiastowało pojawienie się Komuny. Historia po raz pierwszy ujrzała podobne zgromadzenie! Ciało wyborcze bez nacisku z góry, swobodnie przez lud wybrane, przeważnie z dzieci ludu, z robotników paryskich złożone, świadomie i szczerze interesom ludu poświęcone. W tym jej charakterze leży wybitny […]

Zasadnicza myśl polityczna Komuny Paryskiej. ( Cz. 2 )

. Stanisław Mendelson .   Bezwarunkowo Komuna dała przykład „rządów robotniczych” nie tylko tym, że wysunęła naprzód personel robotniczy, któremu oddaliśmy hołd w naszej pracy, ale, co ważniejsze, energiczną obronę interesów pracy. Pozwolimy sobie atoli nadmienić, że demokracja mieszczańska w odezwach Związku Narodowego Izb Syndykalnych daleko jaśniej i dobitniej określiła zadania autonomii i zarysowała jej pole działalności. I nie dziw: […]

Zasadnicza myśl polityczna Komuny Paryskiej. ( cz. 1 )

. Stanisław Mendelson .   Na jednym z kongresów socjalno-demokratycznych w Niemczech przedstawiciel umiarkowanej frakcji wyraził przekonanie, iż ludność robotnicza Paryża w marcu 1871 r. bez potrzeby „wyszła na ulicę”, zamiast spokojnie iść do domów na drzemkę. Zasadniczy błąd w podobnym rozumowaniu jest ten, że ludność paryska w rzeczywistości została zbudzoną ze snu przez prowokacje Thiersa, została wyrwaną i wykolejoną ze […]

Komuna Paryska ( cz. 1 )

. „Równość nr 6 – 7  ( marzec – kwiecień 1880 r. ) . Wśród wielkich wypadków drugiej połowy bieżącego stulecia, wśród krwawych wojen zaborczych i powstań całych ludów, dopominających się z bronią w ręku o swą niepodległość, zarysowuje się odmiennego charakteru walka – Komuna Paryska. Ponad Sadową i Gravelotte wznosi się ona wysoko nowością swej idei, szlachetnością i wielkością swych […]

Po rozstrzelaniu sowieckich generałów.

. Po rozstrzeleniu sowieckich generałów. Głosy opinii. Co pisze sowiecka „Prawda”? „Psom – psia śmierć!” . Rozstrzelanie sowieckich generałów z marsz. Tuchaczewskim na czele wywołało naturalnie głośne echa w całej prasie europejskiej. My swoją opinię wypowiedzieliśmy w niedzielnym numerze naszego pisma. Przysłuchajmy się teraz opinii innych. Góruje OBURZENIE. Niektórzy naturalnie śpieszą wykorzystać istotnie oburzające fakty […]

Wykonanie wyroków śmierci na Tuchaczewskim i 7 generałach

. Na zdjęciu kom. Kliment Woroszyłow . Prezentujemy naszym czytelnikom archiwalny artykuł z organu Polskiej Partii Socjalistycznej „Robotnik” dotyczący proces marszałka Tuchaczewskiego i siedmiu innych generałów. Redakcja . MOSKWA. (PAT.). Agencja Tass komunikuje oficjalnie: Dnia 12 b. m. wykonano wyrok specjalnego trybunału Sądu Najwyższego ZSRR na skazanych na karę śmierci przez rozstrzelanie. Rozstrzelani zostali: Tuchaczewski, […]

Poważna sytuacja w ZSRR. Kwiat Armii Czerwonej oskarżony o szpiegostwo

. Marszałek Michaił Tuchaczewski . „Robotnik” nr 163 z 1937 r. . Walka z t. zw. „trockistami” przybrała w ZSSR rozmiary wprost — do niedawna — nieprawdopodobne. Kwiat przewódców armii znalazł się na ławie oskarżonych. Jak donosi sowiecka (!) agencja Tass, została przekazana trybunałowi sprawa wysokich i najwyższych dygnitarzy wojskowych —Tuchaczewskiego (!), Jakira, Uborewicza, Korka, […]

Stalin czy Trocki? Walki w obozie komunistycznym. Czym jest ZSRR? Stanowisko IV Międzynarodówki

Na zdjęciu Lew Trocki . Kazimierz Czapiński . O „trockistach” coraz głośniej. W prasie sowieckie)„trockista” jest najmodniejszym słowem — każdy działacz czy literat, chociażby odrobinę „opozycyjny” albo niedogodny, jest zaraz „trockistą” (i „bandytą”). Przypomnijmy sobie ostatnie mowy Stalina i Mołotowa. Stalin obszernie dowodził, że trockiści przestali być frakcją w ruchu robotniczym, bo stali się bandą […]

Ryzykowne eksperymenty bolszewickie. Stalinowskie „Kołchozy”

. Prezentujemy bardzo ciekawy artykuł Kazimierza Czapińskiego zamieszczony w „Robotniku nr 136 z 1930 r., o tworzeniu kołchozów w Związku Radzieckim i o przyczynach, które spowodowały, że rolnictwo popadło na wiele lat w ruinę, a „kołchoz” stał się synonimem bałaganu i nieefektywności. Redakcja . Kazimierz Czapiński . To, co się dzieje w Rosji bolszewickiej w […]

Socjalizm – ale jaki?

. Adam Ciołkosz . W dniu 15 kwietnia 1849 pisał Adam Mickiewicz na łamach paryskiego dziennikaLa Tribunedes Peuples: Socjalizm jest to słowo całkiem nowe. Kto słowo to stworzył? Nie wiadomo. Najstraszliwsze są te słowa, których nikt nie urobił, a wszyscy powtarzają… Stare społeczeństwo i ci wszyscy, co je reprezentują, choć nie pojęli znaczenia wyrazu, wyczytali […]

W dziesięciolecie „zjednoczenia” ( 1959 r. )

. Bronisław Marczak .   Od redakcji „Robotnika”: Wszędzie w relacji poniższej, gdzie autor mówi o Polskiej Partii Socjalistycznej, ma na myśli koncesjonowaną PPS. Powstała ona w roku 1944 w Lublinie pod osłoną sowieckich bagnetów i miała na swym czele jednolitofrontowe kierownictwo, przeważnie przywiezione przez armię sowiecką z Moskwy. Szeregi koncesjonowanej PPS wypełniły jednakże setki tysięcy robotników, wiernych tradycji prawdziwej PPS, […]

Podziemna Warszawa

. Strebroni „Naokoło Świata” nr 67, listopad 1929   Głucha i ciemna noc. Warszawa śpi… Śpi Stare Miasto, spowite woalem lepkiej i gęstej mgły. Śpią, w mroku i ciszy pogrążone, długie, wąskie uliczki. Smętnie i ponuro migoczą półprzyćmione latarnie. W ich świetle drżącem i niepewnem niesamowicie i dziwnie tajemniczo błyszczą oślizgłe, mokre chodniki. Cisza… Na […]

Wiosenne ciągi bezrobotnych

. Autor: „Zeks” „Dookoła Świata” nr 164/165 z 1938 r. . W dawnych czasach, gdy miasta były siedliskiem wszelkich możliwości zarobku i pracy wyglądało to inaczej. Wówczas w pewnych określonych porach roku ruszali na wędrówkę za pracą, za zarobkiem, na ucieczkę przed głodem, zaglądającym do uboższych wiejskich chat – chłopi. Szli „na Saksy” – na […]

Demokratyczna Polska w wolnej Europie

. „Wieś i Miasto” PPS WRN [1943] . Przez 12 dni oczy całego świata skierowane były na odbywające się w Moskwie obrady ministrów spraw zagranicznych trzech wielkich sojuszników: Anglii, Stanów Zjednoczonych i Rosji. Słuszne było napięcie opinii światowej w tym oczekiwaniu: wszyscy już zdają sobie sprawę, że brak porozumienia z Rosję jest jedną z najważniejszych przyczyn przedłużania się rzezi światowej, […]

Odpowiedź mordercom

. Zygmunt Zaremba . W ciągu ostatnich tygodni potworne wiadomości doszły nas z Polski: o męczeńskiej śmierci Antoniego Zdanowskiego i Janiny Pajdak. To ostatnie nazwisko mało jest znane. Żona starego działacza PPS, który, aresztowany wraz z piętnastoma przywódcami Polski Podziemnej, cierpi męki więzienia sowieckiego, weszła do szeregów walczących dopiero podczas konspiracji i uwięziona została w czasie aresztowania starej gwardii PPS. Za […]

Róża Luksemburg

. Jan Maurycy Borski   Tragiczna śmierć najwybitniejszej bojowniczki „czystego” socjalizmu jest zarazem dotkliwym ciosem dla bolszewizmu. Zrozumiałymi są nadzieje i pragnienia rosyjskich bolszewików szybkiego i decydującego zwycięstwa ich pobratymców w Niemczech. Posiadając w swych rękach Rosję i Niemcy, z łatwością opanowaliby kraje byłej Austrii. Polska, wyspa na morzu bolszewickim, dostałaby się im jak owoc dojrzały i koalicja [tj. Ententa – przyp. […]

Jan Józef Lipski

. Lidia Ciołkoszowa . Poznałam Jana Józefa Lipskiego, gdy w roku 1978, w ostatnich miesiącach życia mego męża, przyszedł do nas w Londynie wraz ze swoją żoną, p. Marutą. Choć nie znaliśmy go osobiście, nie był nam obcy; wręcz przeciwnie, przyjęliśmy ich oboje otwartym sercem, bo był KOR-owcem. Dla nas obojga robotnicze strajki i demonstracje w Ursusie, Płocku i Radomiu w czerwcu […]

Rewolucja Demokratyczna. Uchwała I Krajowej Konferencji PPS ( 1988 r. )

. Kryzys ideologii odzwierciedla bezsilność tradycyjnych opcji politycznych wobec irracjonalnego i odczłowieczonego modelu rozwoju. Współczesny kapitalizm, przezwyciężając kolejne bariery wzrostu uczynił rozwój gospodarczy celem samym w sobie. Człowiek stał się ciężarem, a nie podmiotem w toku kolejnej przemiany technologicznej. Coraz większa część młodych ludzi płaci za nią cenę bezrobocia i ubóstwa. Zjawiska te w połączeniu z informacyjnym i kulturalnym ubezwłasnowolnieniem społeczeństw, prowadzą do […]

Moralno-polityczne znaczenie powstania warszawskiego

. Tomasz Arciszewski . Dwa układy określiły naszą tragedię i – tragedię Europy w ciągu ostatnich lat dziesięciu: pakt Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 r. i umowa w Teheranie z grudnia 1943 roku. Spisek sowiecko-niemiecki kosztował świat 50 milionów istnień ludzkich i spowodował olbrzymie straty materialne. Nas, Polaków, dotknął najpełniej i najboleśniej: z górą 6 milionów obywateli zginęło w walkach na wszystkich frontach świata, w niemieckich […]

Europa powojenna

. Feliks Gross . Prezentujemy niezwykle interesujący artykuł Feliksa Grossa o powojennej wizji Europy. Analizy i poglądy autora należy niewątpliwie uznać za niezwykle trafne. Można doszukać się w jego artykule zwiastunów idei wspólnej Europy. Feliks Gross urodził się w Krakowie w roku 1906, jego ojcem był Adolf Gross, poseł do parlamentu austriackiego z zawodu ceniony […]

Z Pobytu II Brygady w Rosji

. Kazimierz Pużak . Spośród wydarzeń, które przed dwudziestu laty poprzedziły powstanie Niepodległego Państwa polskiego, przejście II Brygady Legionów Józefa Hallera pod Rarańczą i jej marsz w kierunku Ukrainy, należą niewątpliwie do najważniejszych i poniekąd przełomowych. Albowiem należy pamiętać, że decyzja II Brygady przerwania się z bronią w ręku przez pierścień otaczających ją wojsk austriackich wypadła w chwili, gdy Niemcy stanęły […]

Socjaliści w Legionach

. Jan Krzesławski ( Jan Cynarski ) . Legiony powstały wskutek zjednoczenia usiłowań dwóch obozów – socjalistycznego i narodowo-niepodległościowego [1] – stworzenia podstaw do sformowania siły wojskowej w celu wywalczenia niepodległości kraju. Usiłowania te były odrębne i wzajemnie od siebie niezależne. Zjednoczenie nastąpiło dopiero w obliczu wojny. Każdy bezstronny obserwator, interesujący się w latach 1911-1914 strzelcami, drużynami, związkami i innymi organizacjami […]

„Mniejsze zło” – Hitler

. „Nowe Życie” nr 12 z 30 czerwca 1939 r. Emanuel Szerer . Jesteśmy obecnie świadkami osobliwego zjawiska. Nasi ultra-„narodowi” patrioci wyłażą wprost ze skóry, by wykazać, że wrogiem Polski jest nie Hitler i nie hitleryzm, ale w ogóle Niemcy. Ba, w swoim nacjonalistycznym zaślepieniu doszli ci ludzie nawet do tego, że głoszą już, iż dla Polski LEPSZY […]

Bohater getta – kawaler Virtuti Militari

. Lucjan Blit . „Wódz Naczelny nadał 18 lutego 1944 roku pośmiertnie srebrny Krzyż Virtuti Militari inż. Michałowi Klepfiszowi z Warszawy”. Ten krzyż nie zawiśnie na jego grobie. Grób ten pozostanie nieznany, jak prawie wszystkie groby żołnierzy wielkiej Armii Podziemnej w Kraju. Dziwnie, jak sława szła za młodym Michałem. A on sam był zaprzeczeniem wszelkiej za nią pogoni. […]

Jak umierał [ Antoni ] Zdanowski

. Stefan Stamirowski . Wśród działaczy socjalistycznych, aresztowanych przez bezpiekę w czerwcu 1947 roku pod pozorem wykrycia „kierowniczego centrum WRN”, znajdował sie Antoni Zdanowski. Jak wiadomo, Zdanowski, wybitny przywódca robotniczego ruchu zawodowego, był przez długie lata sekretarzem generalnym Związku Robotników Przemysłu Tytoniowego, ponadto redaktorem „Robotniczego Przeglądu Gospodarczego”, oficjalnego miesięcznika Komisji Centralnej Związku Zawodowych oraz zastępcą sekretarza […]

Jak umierał [ Józef ] Dzięgielewski

. Stefan Stamirowski . [ Na zdjęciu Józef Dzięgielewski ] W dniu 19 listopada 1948 roku Rejonowy Sąd Wojskowy w Warszawie ogłosił wyrok w tzw. sprawie WRN. Był to właściwie proces wytoczony Polskiej Partii Socjalistycznej. Sześciu było oskarżonych, sześciu zostało skazanych: Kazimierz Pużak i Tadeusz Szturm de Sztrem na 10 lat więzienia, po zastosowaniu amnestii złagodzono im karę […]